کمیت و کیفیت مواد موثر، و اثرات درمانی گیاهان دارویی مستقیما به زمان جمع آوری آن ها بستگی دارد. زمان مناسب جمع آوری، یک روز خشک و زمانی است که گیاه رسیده و حداکثر میزان مواد موثر در آن ایجاد شده باشد. در این شرایط پس از جمع آوری، باید به تندی آن ها را خشک نمود.
گیاهان
خشک را باید دور از نور نگه داشت تا از اکسید شدن مواد آن و تبخیر شدن
اسانس آن ها جلوگیری شود. هم چنین برای جلوگیری از کپک
زدن باید در جای هوادار، خشک و گرم به خشک کردن آن ها پرداخت. خشک کردن گیاهان در زیر هودهای فن دار و اطاق های آفتاب گیر و دارای در
باز کاملا مناسب است.
خشک کردن گیاهان در مقدار زیاد می تواند در یک باغچه یا زمینی که رطوبت نداشته باشد با کمک یک فن دارای قدرت کم صورت گیرد.
برای خشک کردن گیاهان هیچ گاه نباید از محیط گاراژ و نظایر آن استفاده نمود؛ چون بوی بنزین و دود، آن ها را خراب می کند.
در شرایط مناسب ذکر شده، گیاهان می توانند حداکثر به مدت یک هفته خشک شوند. مدت بیش از این باعث کاهش بوی گیاهان و کم رنگ شدن
آن ها می شود.
درجه
ی حرارت مناسب اطاق برای خشک کردن گیاهان بین 20 تا 32 درجه ی سانتیگراد
می باشد. برای نگه داری گیاهان خشک شده باید از
ظروف شیشه ای رنگی یا چینی دردار استفاده کرد. ظروف باید تمیز و خشک باشند و در آن ها محکم باشد تا از کپک زدن آن ها جلوگیری شود. در
صورتی که ظروف شیشه ای رنگی نباشند، بهتر
است آن ها را در کمدهای تاریک قرار داد. تاریخ خشک کردن گیاهان را باید با
برچسب روی ظرف
نگه داری آن ها یادداشت نمود؛ چون گیاهان خشک شده در شرایط مناسب بین 12 تا 18 ماه قابل مصرف هستند.
گل ها:
گل
ها بعد از طلوع آفتاب وقتی که شبنم ها تبخیر می شوند جمع آوری می شوند؛
چون که شبنم باعث افزایش رطوبت و پوسیدگی می شود،
بهترین زمان برای اکثر گل ها هنگامی است که کاملا باز می شوند. البته استثناء نیز وجود دارد؛ برای مثال در مواردی باید گل ها قبل از باز شدن
کامل جمع آوری شوند، مانند گل های پیرتر که خاصیت حشره کشی دارند و باید زود جمع آوری شوند. گلبرگ ها چون به سرعت خراب می شوند
باید آن ها را در یک سطح مانند سینی خشک نمود.
در
مورد گل های ریز و کوچک مانند اسطوخودوس(لاواندار) مانند دانه ها عمل می
کنیم؛ به این گونه که قبل از ریختن گل ها، از حدود 20 سانتی
متر سرشاخه ی گلدار را جدا نموده و آن را به طرف پایین آویزان می کنیم.
در خشک کردن گیاهان باید دقت نمود که کلیه ی حشرات یا ناخالصی ها را جدا کنیم و گل ها را روی کاغذ خشک کن یا روزنامه خشک کنیم.
گل
های خشک شده را باید در ظروف دربسته و چه بهتر که رنگی، بریزیم تا رطوبت،
هوا و نور به آن آسیب نرساند. گل هایی را که دارای
نهج(قسمت وسط) بزرگ می باشند باید بعد از جدا نمودن گل برگ ها، قسمت وسط را دور بیندازیم.
قسمت هوایی و برگ ها:
برگ
های بزرگ مانند بابا آدم(بوردوک) رامی توان چید و به طور جداگانه خشک
نمود؛ اما در برگ های کوچک مانند نعنا و باد رنجبویه، باید برگ را با
ساقه خشک نمود.
برگ های خزان شونده(برگ ریز) را درست قبل از گل دادن باید چید و برگ گیاهان همیشه سبز مانند رزماری(اکلیل کوهی) را می توان در تمام طول سال چید.
در صورتی که کل قسمت هوایی مورد نیاز باشد، باید در نیمه ی گل دهی جمع آوری شوند تا در این زمان دارای ساقه، برگ، گل و دانه باشد.
برای
خشک کردن می توان 8 تا 12 دسته ساقه ی برگ دار را با هم بسته و به سمت
پایین آویزان نمود؛ سپس وقتی کاملا خشک شد و حالت
شکنندگی پیدا کرد، آن ها را از ساقه جدا کرد. در صورتی که کلیه ی قسمت هوایی منظور باشد همه را با هم خرد کرده و در یک شیشه دردار و
بهتر آن که رنگی باشد بریزیم.
پوست:
در
فصل پاییز و قبل از این که صمغ ها و شیرابه ها آسیبی به پوست برسانند،
پوست ها جمع آوری می
شوند. هیچ گاه نباید به طور کامل پوست گیاهان را کند؛
مگر این که بخواهیم کل گیاه را به صورت تنتور دارویی
استفاده کنیم. پوست را
نباید با آب شست بلکه برای زدودن آلودگی های خارجی، حشرات و یا قارچ های
پوست، باید این گونه مواد را از روی آن ها تمیز کرد؛ سپس آن ها را به قطعات
کوچک 2 تا 3 سانتی متری
تقسیم نمود و بر روی یک سطح مانند سینی خشک کرد.
میوه ها:
بهترین زمان جمع آوری میوه ها پس از رسیدن کامل و قبل از نرم شدن آن ها است. در غیر این صورت ضمن خشک شدن اثرات خود را از دست می
دهند. میوه ها را باید در یک سطح قرار داد و پیوسته آن ها را پشت و رو کرد تا از کپک زدگی آن ها جلوگیری شود. در صورتی که میوه ها کپک
داشته باشند باید آن ها را دور ریخت.
ریشه ها:
ریشه
ها اکثرا در فصل پاییز و زمانی که قسمت هوایی گیاه در حال خشک شدن است جمع
آوری می شوند. در بعضی گیاهان مانند گل قاصدک
ریشه ی گیاه را باید در بهار جمع آوری نمود.
برای خشک کردن ریشه ها ابتدا باید آن ها را شست تا
گرد و خاک و گل آن ها تمیز شود؛ سپس در صورت لزوم پوست آن ها را جدا نمود و
در
صورت درشت بودن، آن ها را به قطعات و قسمت های کوچک تری تقسیم کرد. البته این عمل بهتر است تا ریشه تازه و نرم است انجام شود؛ چون
ریشه های خشک بسیار سخت شده و خرد کردن آن ها مشکل است.
تکه های خرد شده ی ریشه را باید در روی کاغذ خشک کن و بر روی یک سطح قرار داد و در محلی گرم یا اطاق آفتابی و یا در کنار پنجره ی آفتابی گذاشت تا خشک شوند.
دانه ها:
دانه
ها را باید پس از رسیدن کامل جمع آوری کرد. اکثر دانه ها در فصل تابستان
به طور کامل می رسند. چنان چه دانه های ریز و کوچک در روی
سرشاخه قرار
داشته باشند باید حدود 20 سانتی متر بالای ساقه را چید و به طرف پایین
آویزان نمود تا خشک شوند. زیر ساقه باید کاغذ خشک
کن قرار داد تا دانه هایی
که خشک شده و می ریزند را جمع آوری نمود. چون دانه ها پس از رسیدن توسط
پرندگان یا باد از بین می رود از این رو
قبل از این باید آن ها را جمع آوری نمود. هم چنین دانه ها را نباید زیر نور مستقیم آفتاب خشک کرد.
پیازها:
بهترین
زمان جمع آوری پیازها هنگامی است که قسمت هوایی کاملا خشک شود. البته در
بعضی موارد مانند سیر قبل از پژمرده شدن کامل برگ
ها به خاطر گم نشدن محل آن ها، باید به جمع آوری سریع آن ها پرداخت.
طب سنتی و مدرن
انسانها هزاران سال است که از خواص گیاهان دارویی آگاهند و از آنها برای درمان بیماریها استفاده میکنند.
محققان سالهاست تلاش میکنند از خواص گیاهان دارویی در طب مدرن نیز
استفاده کنند؛ در سالهای گذشته متأسفانه بر اثر نابودی محیط زیست تقریباً
15هزار گونه گیاهان دارویی با خطر انقراض روبه رو شدهاند.
تلاشهایی از سوی سازمانهای حفاظت از محیط زیست برای نگهداری از این گنجینه طبیعی صورت گرفته است.
آلوئه ورا
تقریباً 70 هزار نوع گیاه دارویی در سراسر جهان مورد استفاده قرار میگیرد.
یکی از آنها آلوئهورا است که در حوزه دریای مدیترانه، خاورمیانه، آسیا و شمال آفریقا یافت میشود.
لازم به توضیح است که نوع وحشی آن جزو گونههای حفاظت شده است؛ از برگهای
آلوئه ورا برای ساختن کرمهای بیماریهای پوستی، سوختگی و آفتاب سوختگی
استفاده میشود.
تنباکوی کوهی
تنباکوی کوهی در ارتفاعات اروپا، آسیا و آمریکا رشد میکند.
تنباکوی کوهی جزء گونههای حفاظت شده است و از چای، پماد و روغن آن به عنوان دارو استفاده میشود.
خواص تنباکوی کوهی برای ترمیم جراحات ماهیچهای، کوفتگی و تقویت تنفس است.
گفتنی است که گوته، نویسنده مشهور آلمانی هنگامی که قلباش درد میگرفت از چای تنباکوی کوهی برای تسکین استفاده میکرد.
کنگر، کنگر فرنگی (artichoke)
کنگر تنها استفاده غذایی ندارد، بلکه خواص دارویی آن از سالیان دور نزد
مصریها و در رم باستان آشنا بوده است.خاصیت و قدرت واقعی کنگر اما در
دهه30 میلادی با کشف ماده فلاونوئید (Flavonid) آشکار شد.
کاشف آن «آلبرت وان زنت گیورگی ناگیراپولت»،(Albert von Szent-Gyِrgyi
Nagyrapolt) بود که بخاطر آن جایزه نوبل دریافت کرد. این ماده به ویتامین
(P) معروف شد و از کنگر برای درمان بیماریهای معده و روده استفاده میشود.
بولدو
بولدو درختی است به ارتفاع 6 تا 8 متر که موطن اصلی آن در شیلی است.
طمع آن بسیار تلخ است ولی برگهای این گیاه برای تقویت دستگاه هاضمه مفید است.باعث ترشح صفرا و دفع اوره میگردد و خواب آور است.
گزنه
این گیاه در سراسر جهان یافت میشود، لمس آن باعث احساس سوزش میشود، اما دارای خواص دارویی بسیار بالایی است.
استعمال خارجی آن در موارد رماتیسم موفقیتآمیز بوده است. در مداوای پروستات و سنگ کلیه کاربرد دارد.
این گیاه حاوی مادهای به نام «سکرتین» است که بهترین عامل برای به کار
انداختن غدد ترشحی هاضمه در معده، روده، کبد، لوزالمعده وکیسه صفرا است.
خاصیت مهم دیگر آن کمک به ساخته شدن گلبولهای سرخ است.
درخت جنسهیا جنسان (Ginseng)
ریشه درخت جنسهیا جنسان بیش از 2 هزار سال است که در طب چینی کاربرد دارد.
غربیها در قرن بیستم با آن آشنا شدند و صادرات بیرویه آن، این گیاه را با خطر انقراض روبرو کرده است.
چای جنسهیا جنسان برای تقویت سیستم ایمنی بدن و مقابله با خستگی، استرس و سرماخوردگی مفید است.
گوارانا (Guaran)
درختی است که در منطقه آمازون میروید. در نزد قبائل بومی آمازون کاربرد دارویی داشته است.
در حال حاضر در برزیل از گوارنا یک نوع نوشیدنی با طعم شیرین ساخته میشود.
قرص و پودر آن نیز وجود دارد؛ میوههای قرمز این درخت دارای کافئین است که برای ناراحتیهای معده و روده کاربرد دارد.
زنجفیل یا زنجبیل
گیاهی خوراکی که در هند و شرق آسیا از آن بعنوان ادویه استفاده میشود و
دارای خواص دارویی است،این گیاه در ایران باستان با نام ژنگویر نیز شناخته
شده بود.زنجفیل اشتها آور است و برای مقابله با سرماخوردگی، گلودرد و حالت
تهوع کاربرد دارد و این گیاه تاثیر آرامبخشی بر روی دستگاه گوارشی دارد.
بابونه
اقوام اروپایی بابونه را گیاهی مقدس میپنداشتند. بابونه اکنون در سراسر
جهان دیده میشود.چای بابونه آرامبخش است و روغن آن به خصوص برای پوستهای
شکننده و حساس بسیار مفید است و مصارفی برای ناراحتی معده و روده نیز دارد.
لازم به توضیح است که چای بابونه آرامبخش است.
قاصدک
این گیاه در سراسر نیمکره شمالی پراکنده است. قاصدک از دیرباز برای درمان بیماریهای کبدی و کسیه صفرا خواص بسیار زیادی است.
بیماریهای کلیوی و همچنین کاهش کلسترول، درمان رماتیسم و نقرس استفاده داشته است.
گل ساعت
گیاهی است که در نواحی استوایی آفریقا و آمریکا رشد میکند.
میوه ترش و شیرین آن با نام «ماراکویا» شناخته شده است.
گل ساعت برای مداوای افسردگی، تشنج و اضطراب و اختلال در خواب بکار برده میشود.
خزنه
در محدوده دریای مدیترانه رشد میکند و تنها کاربرد ادویه ندارد، بلکه از گذشتههای دور مصارف دارویی نیز داشته است.
خزنه جلوی عرقکردن بیش از حد را میگیرد و برای مداوای گلو درد و عفونت لثه بکار برده میشود.
خزنه در رفع اختلالات دستگاه گوارشی نیز کمک میکند.
بهار نارنج
مهمترین خاصیت دارویی بهار نارنج تأثیر آن روی سیستم عصبی بدن است.
بهار نارنج آرامشبخش و ضدهیجانات دستگاه عصبی است و سردردهای میگرنی را
کاهش میدهد، بهار نارنج در تقویت معده بسیار مؤثر است و تپش نامنظم قلب،
تشویش و اضطراب را از بین میبرد.
دلایل زیادی وجود دارد که ما از یک فنجان چای داغ لذت ببریم. ما عطر گونههای مختلف چای را دوست داریم، در دست گرفتن
یک لیوان چای داغ و مزه مزه کردن آن یک راه عالی برای رسیدن به آرامش است و مهمتر اینکه پس از گذراندن یک روز پر
دغدغه بهترین معجون برای رفع خستگی و تجدید قوای جسمی است.
در بین چایها خصوصاً برای ما ایرانیها به طور کلی میتوان گفت نوشیدن چای معمولی طرفداران زیادی دارد. اما به جز چای
معمولی چایهای گیاهی دیگری هم هستند که جنبه دارویی دارند و خواص آنها درمان بیماریهای متعددی را موجب
میشوند. در ادامه گونههایی از چایهای گیاهی به همراه خواص آنها را برای شما بازگو میکنیم.
چای گل گاو زبان
آرامبخش اعصاب، خوابآور، ضدسردردهای عصبی، ضدسودا و صفرا، ضدقولنج و اسپاسم، ضدتشنج و صرع، تقویتکننده قوای جنسی 4 قاشق چایخوری گل گاوزبان یا 1 قاشق سنبل الطیب بهعلاوه 1 عدد لیموعمانی در بعضی مزاجها بالابرنده فشارخون، مقوی قلب و اعصاب، خونساز، تقویتکننده سلولهای مغزی، خوابآور، آرامبخش، نشاطآور، ضدبوی بد دهان. این گیاه مورد علاقه حضرت علی (ع) بوده است. یک قاشق غذاخوری با 2 لیوان آبجوش و نبات افرادی که دچار فشارخون هستند با احتیاط مصرف کنند. محرک اعصاب، ضدوسواس و جنون، مۆثر در درمان ناراحتیهای گوارشی، دیابت، دردهای استخوانی و سردی بدن، مفرّح و تقویت امور جنسی، تقویت کبد و معده چند قلم دارچین با 2 لیوان آبجوش و نبات بالابرنده فشارخون، ضد ضعف اعصاب، تقویت حافظه، ضددرد مفاصل، تقویتکننده قوای جنسی، مقوی معده، خونساز، ضدسم غذایی یک قاشق چایخوری کوبیده زنجبیل با 2 لیوان آبجوش و نبات آرامبخش اعصاب، تقویتکننده سلولهای مغزی، ضدمیگرن، ضدزکام و آسم و برونشیت، ضداگزما، مۆثر در درمان روماتیسم یک قاشق غذاخوری با 2 لیوان آبجوش و نبات چای آویشن (طبیعت معتدل) خواص: بالابرنده فشارخون، تقویت اعصاب، رفع کولیتهای مزمن، مدر( ادرارآور)، ضدانگل و رطوبت بدن، ضدصفرا، مۆثر در درمان زکام، سرفه و آسم، اشتهاآور، کاهشدهنده غلظت خون، مقوی جهاز هاضمه (گوارش)، تقویت بینایی یک قاشق غذاخوری با 2 لیوان آبجوش و نبات ضداسهال و استفراغ، ضدنفخ، مقوی معده، خوشبو کننده دهان، رفع خستگی، مۆثر در درمان بیماریهای ریوی از جمله تنگی تنفس آسم، سرفه، مقوی قلب، مۆثر در درمان سرماخوردگی یک قاشق غذاخوری و 2 لیوان آبجوش با نبات گیاه معجزهگر، مقوی اعصاب، مدر(ادرارآور)، ضدعفونت کلیه، ضدصفرا، ضددلهره و اضطراب، ضدزکام و سرماخوردگی، آسم، سیاهسرفه، تقویتکننده بدن، مقوی معده، ضددردهای روماتیسمی، استخوان و کمر، مۆثر در دفع سنگهای کلیه و کیسه صفرا 2 قاشق غذاخوری با 2 لیوان آبجوش و نبات آرامبخش، بهترین داروی میگرن کهنه و سردرد، ضدنفخ، ضدسرماخوردگی، ضداسهال، خلطآور، تب بر، اشتهاآور 1 قاشق غذاخوری با 2 لیوان آبجوش و نبات آرامبخش، تقویتکننده قلب و اعصاب، مفرح و نشاطآور یک قاشق غذاخوری با 2 لیوان آبجوش و نبات تقویتکننده قوی حافظه، ضدفراموشی، ضدصرع، کمک به درمان اسهال، تقویتکننده قوه جنسی، کمک به هضم غذا، اشتهاآور، ضد جوش و دُمل یک قاشق غذاخوری با 2 لیوان آبجوش و نبات اشتهاآور، کمک به هضم غذا، پایین آورنده فشارخون آلبالو رسیده بدون دم 200 گرم با 4 لیوان آبجوش و نبات این نوشیدنی برای تسکین دردهای دوران پریود خانمها بسیار مفید است. چوب دارچین خردشده یک قاشق غذاخوری با زنجبیل به اندازه یک بندانگشت یا یک قاشق چایخوری پودر آن و 3 لیوان آب جوش 30 دقیقه روی حرارت ملایم دم بکشد، در زمان مصرف بهتر است با کمی عسل شیرین شود. این نوشیدنی برای فصل پاییز و زمستان بسیار مناسب بوده و خاصیت ضدعفونیکننده دارد، برای سرماخوردگی و دردهای پریود خانمها بسیار مناسب است. یک قاشق غذاخوری آویشن با یک قاشق غذاخوری پونه و 3 لیوان آب جوش. بهتر است در زمان مصرف با عسل شیرین شود. پایین آورنده فشارخون و قندخون، سرشار ویتامین ث، ضدسرماخوردگی، مقوی معده، ضداسهال میوه گل نسترن (15 عدد) در یک قوری (2 لیوان آب جوش) به همراه مقداری نبات دم کرده میل شود. ضدسرطان، محرک سیستم ایمنی بدن، کاهش پرفشاری خون، ضدافسردگی، سبب پایین آمدن خطر بیماری انسداد شریانها میشود، خطر لخته شدن خون و سکتهها را کاهش میدهد. در اصل گیاه چای سبز و سیاه یکی است. در صورتی که برگ تازه چای را به سرعت خشک کنند چای سبز به دست میآید ولی زمانی که برگ چای، مورد تخمیر قرار گیرد تغییراتی در رنگ و بـو، مزه و مواد و اثرات آن نسبت به چای سبز ایجاد میشود و چای سیـاه به دست میآید. خواص چای سیاه یا همان چای معمولی کمتر از چای سبز است. 1. افزایش ترشح اسید معده که باعث تشدید ناراحتیهای معده میشود. 2. چای سیاه مانع از جذب آهن شده و کم خونی ناشی از فقر آهن را تشدید میکند. 3. کافئین موجود در چای سیاه احتمال ایجاد بیماری سیستیت در پستان خانمها را افزایش میدهد. 4. از نظر طب اسلامی و سنتی چای سیاه باعث افزایش تولید خلط سودا در بدن میشود. 1. برای دم کردنیهای گیاهی بهتر است از قوریهای چینی یا شیشهای استفاده شود. 2. قوری را روی حرارت غیرمستقیم کتـری یـا سمـاور قرار دهیم. 3. برای دم کشیدن 15 دقیقه کافی است امّا هر چه بیشتر دم بکشد بهتر است. 4. چای را صاف نموده و میل نمایید.
خواص: چای بادرنجبویه (طبیعت بسیار گرم)
خواص: چای دارچین (طبیعت گرم و خشک)
خواص: چای زنجبیل (طبیعت گرم و خشک)
خواص: چای اسطوخودوس (طبیعت گرم و خشک)
خواص: چای نعنا یا پونه (طبیعت گرم)
خواص: چای اکلیل کوهی (طبیعت گرم و معتدل)
خواص: چای مرزنجوش (طبیعت گرم)
خواص: چای بهارنارنج (طبیعت گرم)
خواص: چای گل پر (طبیعت گرم و خشک)
خواص:
چای آلبالو (دم کرده میوه آلبالو)
خواص: چای دارچین و زنجبیل
خواص: چای پونه کوهی و آویشن
خواص: چای میوه گل نسترن (طبیعت گرم)
خواص: چای سبز
خواص: چای سیاه (چای معمولی)
خواص: تذکرات در مورد چگونگی دم کردن چایهای گیاهی
قره قات
قره
قات یا قارا قات میوهای جنگلی است که بومی اروپای غربی و شمال کشورهای
ایتالیا، اسپانیا، لهستان و پرتغال است. قره قات در جنگل های منطقه
ارسباران، مخصوصا جنگلهای اطراف روستای عباسآباد، نیز به وفور یافت می
شود. ارتفاع بوته قره قات ۱-۱.۵ متر است و گاهی تا به دو متر نیز میرسد.
شکوفهها، بعلت رنگ زرد مایل به سبز شان تا حدی نامرئی هستند. میوهها در
خوشههای آویخته پدید میآیند. هر خوشه ۳-۱۰ میوه قرمز شفاف با قطر ۸-۱۲
میلیمتر را شامل می شود. هر درختچه ۳-۴ کیلو در سال میوه می دهد. میوهها
در اواسط تابستان می رسند.
گاوزبان، گیاه علفی و یکساله است که ارزش دارویی دارد. گاوزبان احتمالاً
از شمال آفریقا به نواحی دیگر راه یافته و امروزه در منطقه مدیترانه، نواحی
شمال آفریقا و قسمتهایی از خاورمیانه میروید. گل، برگ و سرشاخههای
گلدار آن به مصرف دارویی میرسد. گاو در زبان ترکی به معنی آبی هم آمده است
و گل گاو زبان یعنی گلی که برگی آبی دارد.
این گیاه یکی از
غنیترین منابع اسیدهای چرب اصلی بشمار میرود. گل گاوزبان از اردیبهشت تا
شهریور گل میدهد. گاوزبان گیاهی است علفی و یکساله که ارتفاع ساقه آن تا
۶۰ سانتیمتر میرسد ساقه آن شیاردار و خاردار است. برگهای این گیاه ساده و
پوشیده از تارهای خشن است. گلهای آن به رنگ آبی، سفید و بنفش میباشد.
معروف
ترین اسم محلی این گیاه گل گاو زبان است. از نامهای معروف دیگر محلی
میتوان از نامهایی مانند برنجاس و گانیل. نام برد که این اسمها بیشتر در
میان عشایر قشقایی جنوب استان فارس و حاشیه خلیج فارس مورد استفاده قرار
میگیرد
اگر بخواهید پاسخ این سوال را بدهید کدام یک از گیاهان دارویی را نام می برید؟ شاید کمی مشکل باشد چرا که گیاهان دارویی
سرتاسر خواص و فایده هستند و نمی توان از بین آنها بهترین را انتخاب کرد
اما بالاخره در هر جمعی یک بهترین وجود دارد که به اعتقاد متخصصان طب سنتی
یکی از پرخاصیت ترین گیاهان دارویی یونجه است.
یونجه،
گیاهی است غریب که امروزه در اذهان عمومی تنها به درد علوفه دام می خورد،
درحالی که در گذشته استفاده های فراوان از این گیاه پرفایده می شده است.این
گیاه که عمدتاً در آسیا کشت می شود از اولین گیاهان دارویی شناخته شده برای بشر است.
«یونجه»
که در فارسی به آن «اسپست باغی»، «سپست»، «سبیس» یا «درفا»، در افغانستان
«اسپیشتا» و در ترکی بدان «یونجه»، به رومی «میدیکی»، به مصری «قضب» و به
عربی «رطبه» یا همان «فصفصه» گویند، گیاهی است علفی، پایا و از تیره پروانه
واران و همدسته شبدرها که ارتفاع آن تا یک متر می رسد. دارای ساقه های
بلند و برگچه های نازک، نوک تیز و بیضی شکل. گل هایش غالباً بنفش، کوچک یا
گاهی زردرنگ است و به شکل سیر، میوه «یونجه» مانند صدف بوده و دانه داخل
میوه مانند لوبیا ولی کوچک تر از آن است. «یونجه» ریشه ای بسیار عمیق دارد
که تا 3 متر به عمق زمین نفوذ می کند، در نتیجه ویتامین ها و مواد معدنی را
از خاک تهیه می کند. این گیاه از علف های خوب مراتع است و بهترین نوع آن
سبز املس (نرم) است.
این گیاه در اکثر نقاط جهان رشد می کند و به صورت وحشی در بعضی نواحی معتدل آسیا و شمال آفریقا می روید که انواع و اقسام دارد. مزاج یونجه تازه در آخر اول گرم و تر و خشک آن، گرم و خشک است و قوتش تا 5 سال باقی می ماند.
یونجه از نظر تغذیه عمومی غذایی کامل است که چاق می کند و آهن بسیاری دارد و خوردن آن تمام اعضای بدن را تقویت می کند، «یونجه» در درمان ضعف عمومی، ضعف بنیه، کم خونی و اعصاب مفید است و مغز و ستون فقرات را قوت می بخشد. این گیاه خوراکی با خواص تغذیه ای فوق العاده، منبع غنی از ویتامین های B ,K ,E ,D ,A و همچنین املاح معدنی نظیر کلسیم، اسیدفولیک، منیزیم، پتاسیم به حساب می آید و البته مصرف خشک آن تأثیرگذارتر خواهد بود.
از دیگر فواید گیاه یونجه این است که حاوی مقدار قابل توجهی پروتئین است. علاوه بر این ریشه گیاه یونجه قابلیت آن را دارد که تا عمق 18 متری زمین هم پیشروی کرده و ویتامین ها و مواد معدنی بیشتری را از خاک جذب کند.
بررسی های گذشته حاکی از آن است که مصرف گیاه یونجه می تواند در پاک سازی روده از مواد سمی موثر باشد. همچنین گیاه یونجه کلسترول بد را کاهش می دهد و در تصفیه خون نقش دارد.
یونجه ی پخته ملین و خشک آن قابض است، تازه آن نفاخ و افزاینده شهوت است.
مداومت در خوردن شربت یونجه چاق کننده و مولد خون صالح و ضماد کوبیده آن با عسل محلل ورم سرد و با سرکه محلل ورم گرم است.
یونجه مدر حیض است خصوصاً چون در حمام یا بعد از آن تناول نمایید و جهت خشونت سینه و سرفه نافع است.
خوراک آن شیر و منی را زیاد می کند به خصوص تخم یونجه.
مقدار ویتامین C آن 2 برابر «جعفری» و 4 برابر «لیموترش» است و ویتامین A آن از «شب کوری» جلوگیری می کند.
یونجه همچنین مقداری ویتامین D داشته و سرشار از ویتامین K است که خوردن آن از خونریزی جلوگیری می کند و پخته آن برای رفع یبوست مفید است.
ضماد پخته یونجه روزی 2 بار جهت رعشه مفید است.
گیاهان دارویی- کدام گیاه برای کدام بیماری؟
گیاهان مختلف دارای خواص زیاد و متفاوتی هستند، با این حال خوب است بدانیم که برای هر بیماری یا مشکل خاص، چه گیاهانی مفیدتر است.
اما این بدان معنا نیست که آن ها را به صورت خودسرانه و به مقادیر زیاد دریافت نماییم. پروفسور روگر بیارد، پژوهشگر دانشگاه آدلاید می گوید: بسیاری از ترکیبات گیاهی می توانند حاوی غلظت های کشنده ای از آرسنیک، جیوه و سرب باشند.
این مواد ممکن است سبب بروز بیماری های جدی و یا حتی منجر به مرگ مصرف کننده شوند، به ویژه اگر در مقادیر بسیار زیاد مصرف شده و یا به جای خوردن، تزریق شوند.
نکته ی قابل ملاحظه ی دیگری که لازم می دانم آن را عنوان کنم این است که گیاهان دارویی مختلف را با توجه به توصیه های اطرافیان و دوستان و بدون هیچ گونه مطالعه و آشنایی مصرف نکنید و استفاده از این گیاهان دارویی بهانه ای نباشد که در دوران بیماری، درمان اصلی خود را به تعویق بیندازید و از خوردن داروهایی که پزشک تان تجویز کرده است، فاصله بگیرید.
گیاهان دارویی آرام بخش، ضد افسردگی، مقوی اعصاب و محافظ اعصاب:
اسطوخودوس، بابونه، بادرنجبویه، بهارنارنج، جوی دوسر، جینسینگ، جینکو، چای، رازک، ریحان، زردچوبه، زعفران، سنبل الطیب، علف چای، کرفس، گل رنگ، گل ساعتی، گل گاوزبان، نعنا فلفلی و نعنا قمی.
گیاهان دارویی افزایش دهنده ی قوای جنسی
انیسون، بادام زمینی، توت فرنگی، پنج انگشت، جعفری، جینسینگ، رازیانه، ریحان، زردآلو، زعفران، سیر، شاه تره، شنبلیله، فلفل، کرفس، گردو، گشنیز، نعنا فلفلی، نعنا قمی، همیشه بهار و هویج.
گیاهان دارویی شیرافزا
انیسون، بادام زمینی، پنج انگشت، رازک، رازیانه، ریحان.
گیاهان دارویی ضد آلرژی (ضد حساسیت)
انگور، بادرنجبویه، خارمریم، دارچین، زردچوبه، شاه تره، نارنج
گیاهان دارویی ضد آلزایمر
اسطوخودوس، اکلیل کوهی، انگور، بادرنجبویه، جینکو، چای، ریحان، کرفس، مریم گلی
گیاهان دارویی ضد اسهال
اوکالیپتوس، به، بومادران، چای، دارچین، سیب، گون، ماست، مرزه
گیاهان دارویی ضد اکسیدان
آویشن، انگور، اکلیل کوهی، بابونه، بادام زمینی، توت فرنگی، جعفری، جین سینگ، جینکو، چای، خارمریم، ریحان، زردچوبه، زعفران، زنجفیل، زیتون، سویا، فلفل، قاصدک، قره قاط، علف چای، کدوتنبل، کرفس، کنگرفرنگی، گردو، لیموترش، مرزه، مریم گلی، نارنج، نعنا فلفلی، هویج.
گیاهان دارویی ضد تعریق و عطش
فلفل، لیموترش، مریم گلی، مرزه.
گیاهان دارویی ضد درد و التهاب
اسطوخودوس، اکلیل کوهی، اوکالیپتوس، بومادران، جعفری، خارمریم، زنجفیل، فلفل، قره قاط، علف چای، کرفس، گل رنگ، مرزه، همیشه بهار
گیاهان دارویی ضد سرطان
انگور، پیاز، توت فرنگی، جین سینگ، جینکو، چای، زردچوبه، سویا، سیر، فلفل، علف چای، کرفس، گون، ماست، مرزه، همیشه بهار، هویج.
گیاهان دارویی ضد سم
اکلیل کوهی، زیتون، سیر، فلفل، قاصدک، لیموترش، نعنا فلفلی.
گیاهان دارویی ضد میکروب، ضد قارچ و ضد ویروس
آویشن، انگور، اکلیل کوهی، انیسون، اوکالیپتوس، بادرنجبویه، بارهنگ، بومادران، پیاز، پنج انگشت، جعفری، چای، حنا، دارچین، رازیانه، زردچوبه، زنجفیل، سرخارگل، سیر، عسل، فلفل، قره قاط، علف چای، کرفس، گردو، گشنیز، گل رنگ، ماست، مرزه، نعنا فلفلی، نعنا قمی، همیشه بهار
گیاهان دارویی کاهش دهنده اسید اوریک
اسفرزه، بارهنگ، جعفری، جو دو سر، زیتون، سرخ ولیک، کرفس، نارنج، هویج.
گیاهان دارویی کاهش دهنده ترشح شیر
جعفری، مریم گلی، هویج.
گیاهان دارویی کاهش دهنده قند خون
اسطوخودوس، اوکالیپتوس، پیاز، جو، جین سینگ، زیتون، سیر، شنبلیله، قاصدک، کدوتنبل، کرفس، کنگرفرنگی، گردو، گزنه، گشنیز، هویج.
گیاهان دارویی محرک سیستم دفاعی بدن
آویشن، انگور، بابونه، بارهنگ، جو دو سر، جین سینگ، ختمی، زردچوبه، سرخارگل، سیر، قره قاط، مریم گلی.
گیاهان دارویی موثر بر بهداشت و سلامت پوست
آواکادو، آویشن، اسیدهای گیاهی، انگور، بابونه، بادام، بادام زمینی، پنیرک، توت فرنگی، جو دو سر، حنا، خارمریم، ختمی، زیتون، شنبلیله، شیرین بیان، شاه تره، صبرزرد، عسل، گزنه، ماست، همیشه بهار، هویج.
گیاهان دارویی موثر بر اختلالات دستگاه تنفس
آویشن، اسفرزه، اوکالیپتوس، بارهنگ، بومادران، پنیرک، پیاز، جو، جین سینگ، جینکو، چای، ختمی، زردآلو، سیب، سرخارگل، شیرین بیان، عسل، فلفل، گل گاوزبان، مرزه، نعنا فلفلی، نعنا قمی.
گیاهان دارویی موثر بر قلب و عروق(کاهش چربی، کاهش کلسترول، کاهش فشار خون و موارد دیگر)
آواکادو، آویشن، اسفرزه، اکلیل کوهی، انگور، بابونه، بادام زمینی، بارهنگ، پیاز، جعفری، جو، جین سینگ، جینکو، چای، زنجفیل، زیتون، سرخ ولیک، سویا، سیب، سیر، شنبلیله، فلفل، قره قاط، علف چای، کتان، کدو تنبل، گزنه، کنگر فرنگی، گردو، گشنیز، گل رنگ، گل گاوزبان، لیموترش، ماست، نارنج، همیشه بهار، هویج.
گیاهان دارویی موثر بر دستگاه گوارش(ضد درد، نفخ و اسپاسم، ضد یبوست، مقوی و محرکه هضم)
آویشن، اکلیل کوهی، انیسون، اسطوخودوس، بابونه، بادرنجبویه، بومادران، به، توت فرنگی، پیاز، جعفری، جو دو سر، حنا، دارچین، رازک، رازیانه، ریحان، زردآلو، زردچوبه، زعفران، زنجفیل، سیر، شیرین بیان، عسل، علف چای، فلفل، قاصدک، قره قاط، کرفس، کنگر فرنگی، گشنیز، گل ساعتی، گل گاوزبان، گون، لیموترش، مرزه، مریم گلی، نارنج، نعنا فلفلی، نعنا قمی، همیشه بهار، هویج.
گیاهان دارویی موثر در اختلالات کبدی
انگور، انیسون، جعفری، چای، خارمریم، زردچوبه، سویا، سیر، شاه تره، قاصدک، کنگرفرنگی، گیاه رنگ، نارنج.
((الف))
ارزن
انواع ارزن
ارزن معمولی یا پروسو: با نام علمی P.miliaceum در این جنس قرار می گیرند عمدتا در مناطق نیمه گرمسیری،استیپی گرم،نواحی معتدل آسیا و اروپا کشت می شوند (حدود 15 درصد سطح زیر کشت دنیا).
Setaria ارزن دم روباهی یا گاورس: با نام علمی S.italica عمدتا در چین به عنوان یک محصول رایج کشت می شوند. این گونه بیشتر در چین و ژاپن و کشورهای آسیایی کشت می شوند (حدود 24 درصد سطح زیر کشت دنیا).
نام فارسی و نام علمی ارزن جویباری Paspalum scrobiculatum
نام : ارزن معمولی یا پروسو
نام علمی :P.miliaceum
نام فارسی و نام علمی:
ارس Juniperus
انواع ارس
خواص ارمک,نام علمی ارمک,گیاه ارمک,گونه های ارمک,عکس ارمک,
خواص اویشن,گیاه اویشن,عکس اویشن,گل اویشن,خرید اویشن,شربت سرفه اویشن,
ازملک
عکس موجود نیست اضافه کنید و این لیست را کامل کنید
نام علمی crista- galli (L.) Lam
اسپرک
نام علمی